List

4-7 Ekim 2018, Ağlasun / Burdur

Küreselleşme ile birlikte eşitsizliklerdeki artışlar günümüzde giderek daha görülür hale gelmeye başlayınca, XX. yüzyılın en önemli siyasi kurumlarından birisi olan liberal demokrasinin geleceği konusunda endişeler de giderek yaygınlaşmaya başlamıştır (Galbright, 2016; Piketty, 2014).  Artık ana akım iktisatçıların bile görmezden gelemedikleri bir hal alan eşitsizlikler günümüz iktisadi tartışmalarının ana temalarından biri olmuştur (Milanoviç, 2018; Atkinson, 2018).

Türkiye de dünyadaki bu eğilimden muaf bir ülke değildir (Levitsky and Ziblatt, 2018).  Siyasi manada son yıllarda görünen otoriterleşme ve liberal demokratik değerlerden uzaklaşmanın ardında yatan sebeplerden biri de, gelir dağılımı ve yoksulluk bakımından Türkiye’nin OECD ülkeleri içinde en kötü oranlara sahip ülkelerden biri olmasıdır.  Siyasi iktidarların ülkedeki eşitsizlikleri hedef alan uygulamalar yapması, liberal demokratik değerlerden uzaklaşan iktidarların büyük oranda kamuoyu desteğini almasına ve mevcut iktidarların sürekliliğine imkan sağlamıştır (Mounk, 2018; Galbraith, 2014).

Siyasi iktidarların iktisadi manada meşruluğunun bir aracı olan ekomik büyümenin kapsayıcılığı 2002 sonrası uygulanan makroekonomik politikalarının en önemli unsurlarından bir olmuştur.  Bu manada elde edilen yüksek büyüme oranlarının beraberinde ortaya çıkmış olan gelir dağılımında iyileşmeler bu kapsayıcılığın da önemli işaretlerinden biri olarak algılanmıştır.

Öte yandan, konu dünya ekonomisi ve Türkiye için son derecede önemli olmasına rağmen, ülkemizde bu konuda çok fazla çalışma yoktur.  Bunun önemli nedenlerinden birisi bu alanda araştırmalara olanak sağlayacak kaliteli verilerin son yıllara kadar bulunmamasıdır.  Ancak son yıllarda TÜİK, gelir dağılımı ve yoksulluk gibi çalışmalarda kullanılabilecek mikro ölçekte verileri elde edebilmek için araştırmalara başlamış ve bu araştırma sonuçlarını kamuoyu ile paylaşmıştır. Hali hazırda bu konuda iki önemli veri kaynağımız vardır. Bunlar sırasıyla Hanehalkı Bütçe Anketlerinden elde edilen veriler ile Gelir ve Yaşam Koşulları Anketlerinden elde edilen verilerdir.  Bu verilerden ilki 2002, ikincisi ise 2006 yılından itibaren yıllık temelli olarak mevcuttur. Çalıştayımız bu verileri kullanılarak araştırma yapan, sayıları ülkemizde çok da fazla olmayan araştırmacıları biraraya getirerek, yaptıkları çalışmalar sırasında karşılaştıkları sorunları nasıl çözdükleri hususunda deneyimlerini diğer araştırmacılarla paylaşabilmelerine imkan sağlamaktır.

İTÜ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (ESAM) tarafından, bu yıl 4-7 Ekim 2018 tarihleri arasında, Burdur’un Ağlasun ilçesinde bulunan Salagassos Lodge & Spa Otel’inde “Globalleşmenin Gölgesinde Eşitsizlikler” konulu bir çalıştay düzenlemiştir.  Çalıştayın genel amacı Türkiye’deki gelir, tüketim ve servet dağılımı konularındaki gelişmeleri konunun uzmanı olan akademisyenlerin ampirik çalışmalarına dayanarak tartışmaya açmaktır.  Bununla birlikte bu ve benzeri çalışmaları yaparken karşılaşılan sorunları gündeme getirerek bu konuda çalışma yapacak ve/veya yorumlarda bulunacaklara bu çalışmaların kısıtları hakkında bilgi verebilmektir.  Çalıştayda üniversitelerden bu konularda çalışma yapan akademisyenlerden, basından, sivil toplumdan ve siyasi partilerden temsilciler yer almıştır.  Katılımcıların listesi Tablo 1’de verilmektedir.  Üç gün süren çalıştayımızın ülkemizin önemli ören yerlerinden biri olmaya aday Sagalassos antik kentinin yamaçlarında yer alan Ağlasun ilçesinde yapılmıştır.  Bunun nedeni ise, Sagalassos’un antik dönemin en önemli ticaret kentlerinden biri olması ve bu ören yerinin ülkemiz kamuoyu tarafından tanınırlığının sağlanmasıdır.  UNESCO’nun dünya kültür mirası olmaya aday bir ören yeri olan Sagalassos’un bu ve benzeri faaliyetlerle tanıtımına katkıda bulunarak uzun dönemde bölgenin kalkınmasını sağlamaktır.

Çalıştay Programı

Çalıştayın birinci günündeki ilk oturumda Bilgi Üniversitesi’nden Cem Başlevent’in sunduğu “Türkiye’de Servet Dağılımının Gelir Anketine Dayalı Tahmini” başlıklı çalışmasının sunumuyla başlamıştır.  Aynı oturumda ikinci sunuş İTÜESAM’dan Ayşe Aylin Bayar ve Öner Günçavdı tarafından hazırlanan “Türkiye’de Erken Sanayisizleşme ve Yoksulluk” başlıklı tebliğ tartışmaya açılmıştır. Ardından, Altınbaş Üniversitesi’nden Haluk Levent “Teknolojik Dönüşüm, Dijitalleşme ve Eşitsizlik” başlıklı sunumunu yapmıştır.  İkinci gün Galatasaray Üniversitesi’nden Seçkin Polat ve Mehmet Ulus ile Sabancı Üniversitesi’nden Ozan Bakış’ın “Asgari Ücretteki Değişimin Çalışma Süresi ve Refah Etkisi” başlıklı tebliğleri ile başlamıştır.  Ardından Marmara Üniversitesi’nden Fatma Doğruel ve Suut Doğruel’in “Türkiye’de Bölgelerarası ve Sektörler Arası Verimlilik ve Ücret Farklılıkları” başlıklı çalışmaları tartışmıştır.  Günün ve Çalıştayın son tebliği ise Özyeğin Üniversitesi’nden Alpay Filiztekin tarafından sunulan “Türkiye’de Tüketim Dağılımı” ’dir.  Bu çalışmalardan sonuncusu dışındakilerin tamamı Efil Journal’ın Aralık sayısında yayımlanmaktadır.

Herbiri bir makale formatında hazırlanan ampirik çalışmaların yanında, ülkemizdeki eşitsizlikler konusunda yapılacak ampirik çalışmaların temel kısıtlarını ve sorunlarının tartışıldığı bir panel de çalıştayın ilk gününün öğleden sonraki kısmında yer almıştır.  Bahçeşehir Üniversitesi BETAM’dan Seyfettin Gürsel “Türkiye’de Yoksulluk ve Ölçüm Sorunları” başlığındaki sunuş ile Türkiye’deki yoksulluk ölçümünde karşılaşılan sorunları tartışmaya açmıştır.  Bu sunuşun ardından Koç Üniversitesi’nden İnsan Tunalı ise “Türkiye’deki HİA ve GYKA Verilerinin Sorunları” başlıklı bir sunum yaparak, Türkiye’deki Gelir ve Yaşam Koşulları Anketlerindeki verilerin nasıl kullanılması gerektiği konusunda kendisinin yapmış olduğu bir uygulamadan bilgiler vermiştir.  Son olarak bu konuların duayen isimlerinden biri olan ODTÜ’den Aysit Tansel ise “Eğitimin Parasal Getirisi”nin ölçümü ile ilgili, bugüne kadar kendi yaptığı çalışmalardan elde ettiği sonuçları katılımcılarla paylaşmıştır.

Tartışmaların geç saatlere kadar sürdüğü çalıştay son derecede verimli geçmiştir. Tartışılan konuların daha geniş akademik kamuoyuna ulaşması bakımından, sunulan ampirik çalışmaların makale olarak yazılıp, basılı hale getirilmesinin yararlı olacağı düşünülmüştür.  Bu konuda yardımlarından dolayı Efil Journal’ın editörlerine minnettarlığımızı belirtmek isteriz. İTÜESAM olarak gelecekte de, Türkiye’nin gündeminde olması gereken, son derecede güncel konulara kamuoyunun dikkatini çekmek bakımından, buna benzer çalıştayları düzenlemeye devam edilecektir.  Bu itibarla Koç Üniversitesi’nden Ziya Öniş ile birlikte düzenleyeceğimiz bir sonraki çalıştayımız, günümüz dünyasında her geçen gün önemi artan “Yeni Popülizm ve Liberal Demokrasinin Geleceği” konusunda olacaktır.

 

Öner Günçavdı

İTÜ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi

İşletme Fakültesi

 

Kaynakça

Atkinson, A. B. (2018). Eşitsizlik: Ne yapmalı?. (Çeviren: Ömer Limanlı ve Elif Kaya). Ankara: Efil yayınevi.

Galbraith, J. K. (2014). The End of Normal. NewYork: Simon & Schuster.

Galbraith, J. K. (2016). Inequality: What Everybody Needs to Know. Oxford: Oxford University Press.

Levitsky, S. ve D. Ziblatt (2018). How Democracies Dies: What History Reveals About Our Future. NewYork: Penguin Books.

Piketty, T (2014). Yirmi Birinci Yüzyılda Kapital. (Çeviren: Hande Koçak). Genel Yayın No: 3144. İstanbul: İş Bankası Yayınları

Milanovic, B. (2018). Küresel Eşitsizlik: Küreselleşme Çağı İçin Yeni Bir Yaklaşım. (Çevirmen: Meneviş Uzbay ve Mustafa Pirili).  Ankara: Efil Yayınevi.

Mounk, Y. (2018). The People vs. Democracy. Cambridge, Massachusetts, USA: Harvard University Press.

 

Tablo 1 – Sagalassos Çalıştayı Katılımcıları

· Cüneyt Akman (İktisatçı, Halk TV) · Cem Başlevent (Bilgi Üniv.) · Selin Sayek Böke (İktisatçı, TBMM.) · Ayşe Aylin Bayar (İTÜESAM) · Ege Cansen (İktisatçı, Sözcü Gazetesi) · Ömer Faruk Çolak (İktisatçı, Efil Yayınevi) · Fethiye Çolak (Efil Yayınevi) · Fatma Doğruel (Marmara Üniv.) · Suut Doğruel (Marmara Üniv.) · Alpay Filiztekin (Özyeğin Üniv.) · Öner Günçavdı (İTÜESAM) · Uğur Gürses (İktisatçı, Gazeteci) · Seyfettin Gürsel (BETAM, Bahçeşehir Üniv.) · Orhan Karaca (İktisatçı, Ekonomist Dergisi) · Suat Küçükçifçi (İTÜESAM) · Fatma Küskü (İTÜESAM) · Haluk Levent (Altınbaş Üniv.) · Sezgin Polat (Galatasaray Üniv.) · Serdar Sayan (TOBB ETÜ) · Raziye Selim (İTÜESAM) · Fikret Şenses (ODTÜ) · İnsan Tunalı (Koç Üniv.) · Ayşegül Özsomer Tunalı (Koç Üniv.) · Aysit Tansel (ODTÜ) · Murad Tiryakioğlu (Afyon Kocatepe Üniv.) · Ayhan Toraman (İTÜ) · Mustafa Ulus (Galatasaray Üniv.)

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  Posts

1 2
Aralık 4th, 2018

Sagalassos Çalıştayı: Globalleşmenin Gölgesinde Eşitsizlikler

4-7 Ekim 2018, Ağlasun / Burdur Küreselleşme ile birlikte eşitsizliklerdeki artışlar günümüzde giderek daha görülür hale gelmeye başlayınca, XX. yüzyılın […]

Ekim 28th, 2018

Yetersiz Büyümede İkinci Perde ve İstanbul Esnafının Çığlığı

Geçtiğimiz yıl Ankara’nın tarihi semti Hamamönü esnafının ekonomik sıkıntıları Cumhurbaşkanı tarafından sahiplenilmiş ve bu sorunlardan hareketle faiz yüküne kamuoyunun dikkati […]

Ekim 28th, 2018

Tesadüfün Böylesi…

Tesadüfün böylesini arasanız bulamazsınız…  Tam da eski bakan Ali Babacan, ülkenin büyümesinin yeterince kapsayıcı olmadığından şikayet ederken, TÜİK Gelir ve […]

Ekim 28th, 2018

Faizlerin başka işlevleri de var

Prof.Dr. Öner Günçavdı- Istanbul Teknik Universitesi Faizlerin ekonomideki işlevini tek boyutlu bir fonksiyon gibi düşünmek doğru değildir. Faizlerin sürekli düştüğü […]

Ekim 28th, 2018

Güven endekslerinin yorumunda ekonomik konjonktür dikkate alınmalı!

Prof.Dr. Öner Günçavdı Geçtiğimiz haftalarda tüketici güven indeksi açıklandı ve ekonomiye yönelik tüketici güveninin eylül ayında %16.7 azaldığı görüldü. Bir […]

Ekim 28th, 2018

İnşaat sektöründe yaşananları nasıl yorumlamalı?

Prof.Dr.Öner Günçavdı TCMB’nin en son açıkladığı Türkiye Konut Fiyat Endeks (TKFE) değerleri inşaat sektörünün içinde bulunduğu piyasa koşullarına yönelik ilginç […]

Ekim 28th, 2018

Şimdi Ev Alma Zamanı…

Prof.Dr. Öner Günçavdı* Geçtiğimiz günlerde Merkez Bankası’nın yeni Türkiye Konut Fiyat Endeks (TKFE) sonuçları açıklandı. Buna göre, geçen yılın temmuz […]

Ekim 28th, 2018

Konut fiyatlarındaki bölgesel bir “anomalinin” ekonomiye yansımaları

Prof.Dr. Öner Günçavdı Ekonomilerin bugün erişmiş oldukları gelişmişlik düzeyi iktisadi ilişkileri giderek daha karmaşık hale getirmiş; iktisadi karar almayı zorlaştırmıştır. […]

Ekim 28th, 2018

Sektörel Nisbi Fiyatların Deformasyonu Ve Premature Sanayileşme

Gelişmekte olan ülkeler için sanayileşmek hala bir seçenek olmaya devam ediyor mu? Dani Rodrik’in en son çalışması bu soruya cevap […]

Ekim 28th, 2018

Büyümenin Maliyeti

Cari açık vererek büyümenin maliyeti üstüne kısa bir not Büyüme performansı bakımından 2000’li yıllar yeni gelişen piyasa ekonomilerinin (emerging market […]